28 juni 2012 | Commentaren (0)

Jaws Vs. De Dampuurt

Jaws_300x300.jpgDe jaren '70 waren een vreemde periode: zangers die Frikandon heetten, stonden bovenaan de charts; op tv keken mensen naar de politieserie Frietjes; en in de bioscoop liep het storm voor de film Kaken. Het meesterwerk van de toen nog niet zo bekende Steven Spielberg komt in augustus uit op Blu-ray, maar nog belangrijker: zaterdag kun je er in openlucht naar kijken op DOKgent. Met een naar eigen zeggen spectaculaire Boat-In wordt daar die dag/avond de Bataviabrug geopend, die fietsers, voetgangers en ander visvoer vanaf nu veilig van het centrum van de stad naar DOKgent moet brengen. Hey, de keuze tussen een witte haai en de Dampuurt is snel gemaakt!

 

Het hoofdstuk over Steven Spielberg en Jaws in het ongeëvenaarde boek Easy Riders Raging Bulls van Peter Biskind (over de gouden jaren zeventig in Hollywood) heet The Revenge of the Nerd. In tegenstelling tot zijn tijdgenoten Francis Ford Coppola, Martin Scorsese en William Friedkin was Steven Spielberg hooguit een doorsnee cinefiel die werkte voor televisie en Universal Pictures – het establishment, dus. Hij had geen affiniteiten met Godard, droeg witte sokken (zie foto), nam geen drugs, begon te blozen wanneer een naakte vrouw naast hem kwam zitten op een feestje, ... Kortom: hij maakte geen deel van de groep jonge wolven, die Hollywood stormenderhand aan het overnemen en heruitvinden was.


Spielberg had weliswaar al wat critici overtuigd van zijn kunnen met de televisiefilm Duel en de voortreffelijke road movie The Sugarland Express, waarmee hij in Cannes in competitie zat. Maar The Sugarland Express liet het commercieel afweten en de filmmaker wist dat hij nood had aan een hit, wou hij nog langer in Hollywood rondhangen. Hij wist echter ook dat hij niet bekend wou staan als een exploitatieregisseur die alleen films maakt over trucks, auto’s en haaien, dus toen hij aanvankelijk groen licht had gekregen om Peter Benchleys roman Jaws te verfilmen, probeerde hij er alsnog aan onderuit te geraken.


jaws, oude dokken, boat-in, gent, dokgent, steven spielberg, blu-rayUniversal had het budget echter al goedgekeurd en de producenten dwongen Spielberg aan de film te beginnen, zonder scenario, zonder acteurs die erin geloofden – Richard Dreyfuss en Robert Shaw lieten in Time Magazine optekenen dat Jaws wellicht een ramp zou worden – en zonder goedfunctionerende haaien. De mechaniek van de plastieken beesten liet het constant afweten en eentje ervan zonk zelfs naar de zeebodem. De crew doopte de film om in Flaws en de opnames duurden uiteindelijk meer dan vijf maanden – drie maanden langer dan gepland. Ook het budget was inmiddels verdrievoudigd en toen Steven Spielberg eindelijk de montagekamer kon induiken, bleek dat de scènes met de haai eenvoudigweg niet werkten.


De filmmaker kwam toen op het briljante idee om met suggestie te werken en introduceerde de eigenlijke haai pas op het einde van de film. Op die manier toverde hij een hoop rommel niet alleen om in een nagelbijtende suspenseklassieker, hij maakte van Jaws tegelijk de succesvolste film aller tijden (tot Star Wars het record twee jaar later aan diggelen sloeg). Het meesterwerk luidde in Hollywood meteen ook het einde van de auteursfilm in (lees: van alles wat de cool kids Coppola, Scorsese en Friedkin hadden zitten opbouwen). Jaws wordt beschouwd als het prototype summer blockbuster - toen nog een onbekend fenomeen. Na Jaws begonnen de studio’s massaal spektakelfilms te draaien, dumpten die op duizenden kopijen tegelijk in de zalen (zodat een film niet langer geleidelijk aan kon groeien, wat voorheen de normaalste zaak van de wereld was) en ondersteunden de release met peperdure televisiecampagnes die de impact van krantenrecensies herleidden tot nul. Of bioscoopbezoekers daarmee echt zoveel slechter geïnformeerd werden/worden, is discuteerbaar.

 

Post een commentaar